Stress bij katten

Katten (weliswaar met een goede thuis!) hebben de naam  gelukzalige luieriken te zijn die op een dag vooral slapen, eten , zich wassen, naar de kattenbak gaan en misschien nog een wandelingetje in de tuin maken.  Een leuk ontspannen leventje?  Niets is minder waar. Katten met zo een leventje kunnen wel degelijk stress ervaren.  Wat voor ons als mensen normaal kan lijken, kan katten heel veel stress bezorgen met alle gevolgen van dien.

Waarom is stress nodig?

Stress brengt een fysiologische reactie te weeg in het lichaam waarbij bepaalde hormonen worden aangemaakt die er voor zorgen dat het dier in kwestie op een gepaste wijze kan reageren op gevaren uit de omgeving (zoals vechten of vluchten).  Deze reactie is zeer nuttig bij kortdurende stressprikkels. Als er bijvoorbeeld een auto op je af komt, reageert het lichaam met een stressreactie waardoor je de mogelijkheid hebt om te vluchten. Deze reactie kan dus je leven redden. Indien er geen mogelijkheid is om stressprikkels aan te pakken bvb. door te vluchten, ontstaat chronische stress. Het lichaam is namelijk niet zo goed aangepast aan de langdurige aanwezigheid van stresshormonen waardoor zowel gezondheidsproblemen als gedragsproblemen kunnen ontstaan.

Van wild roofdier tot schootkat

De oorspronkelijke leefwereld van de voorouders van onze huiskat  is heel verschillend aan de onze en de huidige leefomgeving van de kat. Tot op de dag van vandaag worden katten veelal omschreven als onafhankelijk dieren die hun zin doen. Mogelijks heeft dit te maken met het feit dat onze huiskat nog heel wat eigenschappen in zich heeft van zijn wilde voorouder. Katten zijn namelijk geëvolueerd van solitaire jagers in de Savanne naar veelal sociale wezens in de stad. In feite zijn ze dus heel flexibel. Die flexibiliteit kent echter zijn grenzen. De oorzaken van stress bij huiskatten kunnen te maken hebben met de manier van omgaan van mensen met katten of met de omgeving en lijken voor ons als mensen soms helemaal niet van belang. De opstelling van eten, drinken, kattenbakken, krabpalen, slaapplaatsen, de opbouw van een huis of veranderingen in de thuisomgeving kunnen een grote impact hebben op het welzijn van de kat. Echter in veel gevallen zijn ook andere katten de oorzaak van stress. Katten kunnen namelijk in groep samenleven, al is dit verbonden aan enkele voorwaarden o.a. een aangepaste omgeving, de juiste genen, een goede socialisatie en een geleidelijke introductie van de katten aan elkaar.

Chronische stress bij katten, hoe herkennen we dit?

Acute stress is relatief gemakkelijk te herkennen aan lichamelijke reacties zoals bvb. een verhoogde hartslag, zweetpootjes,  plots vachtverlies…halloween kat, angst, agressie katten Ook in de lichaamstaal  wordt deze vorm van stress gemakkelijker herkend, zoals bvb. de typische houding van de “hallooweenkat”, waarbij o.a. de rug hoog en gekromd is en alle haren recht staan. Chronische stress is echter veel moeilijker te herkennen en daar schuilt net het gevaar, want dit is een veel gevaarlijkere vorm van stress die het welzijn van de kat bedreigt. Enkele gedragsmatige signalen van chronische stress op een rijtje:

  • De kat is niet in “zijn gewone doen”.  Ze is net zeer aanhankelijk of net zeer afstandelijk
  • Meer doen alsof ze slaapt (met een half open oog) of effectief meer slapen
  • Zich meer verstoppen
  • Niet of minder spelen en minder algemene activiteit vertonen (bvb. minder naar buiten gaan, minder eten, zich minder wassen…). Minder spelen is ook een signaal bij oudere katten. Spelen is tenslotte een vervanggedrag van jagen en ook oudere katten zouden in de natuur nog moeten jagen hebben om te overleven.  Jagen is een instinct en is dus bij iedere kat aanwezig. Al is de ene kat daar al iets beter in dan de andere. Een ontspannen kat speelt!
  • Ongewenst gedrag vertonen:  agressie naar mensen of katten, onzindelijkheid, angst vertonen, sproeien, overmatig aan meubels krabben, veel miauwen…
  • Abnormaal gedrag vertonen:  bvb. zichzelf verminken door te krabben, vacht uit te trekken of zich kaal te likken.

LET OP: bovenstaande gedragingen kunnen ook wijzen op een medische oorzaak, daarvoor is steeds eerst het advies van een dierenarts aangeraden! Hoe pak je stress aan? Probeer je in de plaats van je kat te stellen en de kans is groot dat je al enkele stressfactoren kan achterhalen en aanpakken!  Eten op je toilet is bvb. geen aanrader. Plaats dus ook nooit het eten van je kat naast de kattenbak.  Vind je het ook niet fijn om een vreemde ongevraagd in je koelkast te vinden of te zien binnenkijken in je huis? Wel katten voelen zich ook niet veilig als de buurkat mee-eet uit hun etensbakje en  binnen zit  te loeren door het venster of zelfs ongevraagd plaats neemt op de zetel… Stressbeperking bij katten is  o.a. gebaseerd op het vertonen van het natuurlijk gedrag bij de kat. Dit is van groot belang voor alle katten en zeker degene die uitsluitend binnenshuis leven omdat voornamelijk bij hen het vertonen van natuurlijk kattengedrag niet evident is:

  • Laat een kat klimmen en plaatsen in de hoogte opzoeken om zo een veilige kijk op de omgeving te hebben.
  • Geef je kat de mogelijkheid om zich te verstoppen! Laat de kat ook met rust in zijn verstopplaats. Onderzoek heeft uitgewezen dat katten zich op het moment van verstoppen wel beter voelen. Ze kunnen op die manier de stressprikkel, weliswaar in beperkte mate,ontvluchten.
  • Laat je kat net zoals deze dat in de natuur zou moeten doen voor een muizenmaal, werken voor zijn eten! Bvb. met een voederpuzzel. Het is soms wat wennen in het begin, maar schakel geleidelijk over en je kat zal het super vinden!voedselverrijking kat, kattenpuzzel, cat activity fun board
  • Katten houden van structuur en hun eigen veilige thuisomgeving met bekende geurtjes en routines.  Grote veranderingen hierin zoals verhuizen, een baby in huis, een nieuwe kat in huis of bvb. verbouwingen, worden best goed voorbereid, zo vermijd je later ongewenst gedrag.
  • Zorg voor meer activiteiten zoals spel! Iedere dag enkele minuutjes kan het leven van een kat al veel veranderen.  Hengels met rondfladderende veren zijn ideaal om het jachtinstinct van je kat te triggeren.
  • Katten kunnen met andere katten samenleven maar daarvoor is het noodzakelijk  de omgeving hieraan aan te passen en de introductie steeds geleidelijk te doen. Een goede richtlijn qua kattenbenodigdheden is het aantal katten plus een extra. Twee katten hebben dus bvb. minimum drie kattenbakken nodig, verspreid over de voor hen toegankelijke omgeving.
  • Laat fysiek contact van de kat zelf uit komen. Ook wij vinden het niet leuk om te pas en te onpas geknuffeld te worden. Steek je hand uit naar een kat en laat ze snuffelen, geeft ze je een kopje? Fijn! Dan vindt ze het oké om een keer geaaid te worden.

Kortom zijn er dus verschillende mogelijkheden om stress te verminderen in het leven van katten.  We mogen niet vergeten dat we in feite kleine tijgertjes in huis hebben. Raadpleeg bij ongewenst of veranderd gedrag van uw kat ook steeds een dierenarts. Indien er geen medische oorzaak kan achterhaald worden voor ongewenst kattengedrag en de algemene tips helpen niet (voldoende), dan is het advies van een kattengedragsdeskundige aan te raden om u te helpen de juiste oorzaak te achterhalen en het probleem te helpen oplossen!

Joline De Jaegher
Chat-o-Gand
Gedragscentrum voor katten
www.kattengedrag.be

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *